2027-ci ildə işəgötürənlər hansı bacarıqları axtaracaq? Gələcəyin 10 bacarığı

Ən sürətlə artan 10 bacarıq

Sıra hesabatdakı kimidir: işəgötürənlərin ən çox «əhəmiyyəti artacaq» dediyi bacarıqdan başlayır.

1. Süni intellekt və böyük verilənlər

Hamının süni intellekt mühəndisi olması gözlənilmir. Gözlənilən budur: süni intellekt alətinə aydın tapşırıq verə bilmək, cavabını yoxlamaq və verilənlərdən nəticə çıxarmaq.

Necə başlamalı: öz ixtisasından bir tapşırığı süni intellektlə gör, sonra hər faktı mənbədən yoxla. Süni intellektlə iş axtarışı yazısında düzgün istifadə qaydaları var.

2. Şəbəkələr və kibertəhlükəsizlik

Bu, təkcə İT mütəxəssislərinin işi deyil. Mühasib də, satış meneceri də müştəri məlumatı ilə işləyir və saxta e-poçtu tanımalı, məlumatı kimə göndərdiyini bilməlidir.

Necə başlamalı: iki mərhələli girişi aç, parol menecerindən istifadə et, bir pulsuz onlayn təhlükəsizlik kursunu bitir.

3. Texnoloji savadlılıq

Yeni proqramı qorxmadan açıb bir neçə günə işlək səviyyədə öyrənmək. Excel, Power BI, Notion, Canva, CRM: alət dəyişir, öyrənmə bacarığı qalır.

Necə başlamalı: sahəndəki vakansiyalarda ən çox adı çəkilən bir aləti seç və onunla bir real iş gör.

4. Yaradıcı düşüncə

Rəssamlıq yox, eyni problemə bir neçə fərqli həll təklif etmək. Süni intellekt standart cavabı tez verir. Fərqli sualı vermək isə insanın işi olaraq qalır.

Necə başlamalı: hər layihədə ilk ağlına gələn həllə dayanma, ən azı üç variant yaz və niyə birini seçdiyini izah et.

5. Dözümlülük, çeviklik və uyğunlaşma

Plan dəyişəndə işi dayandırmamaq. Hesabata görə böyüyən və azalan peşələri bir-birindən ən çox ayıran bacarıq məhz budur.

Necə başlamalı: planın pozulduğu bir vəziyyəti yadına sal və nə etdiyini yaz. Bu, müsahibə üçün hazır hekayədir.

6. Maraq və ömürboyu öyrənmə

Diplom başlanğıcdır. İşəgötürən soruşacaq: son altı ayda özün nə öyrənmisən?

Necə başlamalı: hər semestr dərsdən kənar bir şey öyrən və nəticəsini göstərə biləcəyin formada saxla: sertifikat, layihə, təqdimat.

7. Liderlik və sosial təsir

Vəzifə yox, davranış: fikrini aydın çatdırmaq, insanları bir işin ətrafında toplamaq, məsuliyyəti üzərinə götürmək. Kommunikasiya bacarığı burada görünür.

Necə başlamalı: qrup layihəsində və ya tələbə klubunda bir işin koordinasiyasını öz üzərinə götür.

8. İstedadların idarə olunması

Başqasını öyrətmək, ona rəy vermək, komandanın güclü tərəflərini görmək. Tələbə üçün uzaq səslənir, amma başlanğıcı sadədir.

Necə başlamalı: aşağı kurs tələbəsinə mentorluq et və ya dərs qrupuna rəhbərlik et.

9. Analitik düşüncə

Məlumatı hissələrə ayırmaq, səbəbi tapmaq, qərarı dəlillə əsaslandırmaq. Bu gün ən çox tələb olunan bacarıqdır və artmağa davam edir. «Problem həlli» dediyimiz şeyin əsası da budur.

Necə başlamalı: kurs işində və ya layihədə rəqəmlə işlə: nəyi ölçdün, nə tapdın, hansı qərarı təklif etdin.

10. Ətraf mühitə məsuliyyətli yanaşma

Enerji, tullantı, davamlılıq hesabatı kimi mövzular getdikcə daha çox sahəyə daxil olur. Hesabat bunu hələ əsas olmayan, amma sürətlə artan bacarıq kimi göstərir.

Necə başlamalı: öz sahəndə davamlılıq mövzusunun necə göründüyünü öyrən: maliyyədə ESG hesabatı, logistikada yanacaq sərfi, tikintidə enerji səmərəliliyi.

Kommunikasiya və problem həlli siyahıda niyə yoxdur

Var, sadəcə başqa adla. Hesabatın təsnifatında problem həlli analitik və sistemli düşüncənin içindədir. Kommunikasiya isə «liderlik və sosial təsir» ilə «empatiya və fəal dinləmə» bacarıqlarında görünür və ikincisi bu gün əsas bacarıqların ilk onluğundadır.

Siyahıya bir də bax: on bacarığın yalnız üçü sırf texnolojidir. Qalanları düşüncə və insanlarla işləmək haqqındadır. Hesabatdakı ayrıca araşdırma da bunu təsdiqləyir: yoxlanılan 2800-dən çox bacarığın 69%-ni generativ süni intellektin əvəz etmə ehtimalı aşağı və ya çox aşağıdır. Bu bacarıqların CV-də necə göstərildiyini soft skills haqqında yazıda izah etmişik.

2027-yə qədər plan: üç addım

1. İki bacarıq seç. Biri texnoloji (1–3), biri insani (4–9) olsun. Hansı sahəyə getdiyini hələ bilmirsənsə, əvvəlcə karyera seçimi üçün 5 addıma və ixtisaslar üzrə bələdçiyə bax.

2. Hər bacarıq üçün bir layihə gör. Kurs, sertifikat və ya video baxmaq bacarığı sübut etmir. Sübut nəticədir: hazırladığın hesabat, təşkil etdiyin tədbir, düzəltdiyin proses.

3. Nəticəni CV-yə yaz. Bacarığın adını yox, gördüyün işi yaz.

• Zəif: «Süni intellekt alətlərini bilirəm. Analitik düşüncəyə sahibəm.»
• Güclü: «Tələbə klubunun 200 cavablı sorğusunu Excel-də təhlil etdim, süni intellektlə ilkin qruplaşdırma apardım və nəticəni əl ilə yoxladım. Təkliflərimdən ikisi növbəti semestrdə tətbiq olundu.»

Bu cümlələri CV-ni hazırlayanda təcrübə və layihə bölmələrinə yerləşdir. Addım-addım izah CV necə hazırlanır yazısındadır.

Nəyə daha az güvənmək olar

Hesabat azalan tərəfi də göstərir. Əl əməyi, dözüm və dəqiqlik tələb edən fiziki bacarıqların əhəmiyyəti ilk dəfə xalis azalma göstərib. Oxu, yazı və riyaziyyat üzrə də kiçik azalma gözlənilir, çünki mətni yığcamlaşdırmaq, qaralama yazmaq və hesablamaq süni intellektin güclü olduğu işlərdir.

Bu, yazmağı və hesablamağı bilməmək olar demək deyil. Demək odur ki, təkcə onlarla fərqlənmək çətinləşir. Fərq nəticəni yoxlamaqda, düzgün sualı verməkdə və qərarı əsaslandırmaqdadır.

Bu həftə bir iş gör: siyahıdan iki bacarıq seç və hər biri üçün bir aya bitirə biləcəyin kiçik bir layihə yaz. 2027-ci ildə işəgötürən səndən bacarığın adını yox, həmin layihəni soruşacaq.